თუ ოდესმე დაგიხედავთ ფრენების რუკისთვის რეალურ დროში, უცნაურ ანომალიას შეამჩნევდით: მაშინ, როდესაც ინდოეთისა და ჩინეთის ცა თვითმფრინავებითაა გადაჭედილი, მათ შორის მოქცეული გიგანტური ტერიტორია – ტიბეტის პლატო – პრაქტიკულად ცარიელია. თუ თქვენს გეგმებშია ჩინეთში მოგზაურობა და ოდესმე მოგიძებნიათ თბილისი პეკინი ავიაბილეთები, ალბათ შეამჩნევდით, რომ რეისების უმეტესობა სწორედ ამ უზარმაზარ რეგიონს გვერდის ავლით უვლის.
ეს არ გახლავთ პოლიტიკური შეზღუდვა ან მისტიკური აკრძალვა. მიზეზები გაცილებით პრაგმატული, ტექნიკური და საინტერესოა. მოდით, გავერკვეთ, რატომ ითვლება “მსოფლიოს სახურავი” ავიაციისთვის ერთ-ერთ ყველაზე სახიფათო ზონად და რატომ არჩევს თქვენი ლაინერი შედარებით გრძელ, მაგრამ უსაფრთხო მარშრუტს.
ჰაერის დეფიციტი და საავარიო ჟანგბადი
თვითმფრინავის სალონში წნევის ვარდნის (დეჰერმეტიზაციის) შემთხვევაში, პილოტებისთვის მკაცრი პროტოკოლი არსებობს: მათ ხომალდი დაუყოვნებლივ უნდა დაუშვან 10,000 ფუტამდე (დაახლოებით 3,000 მეტრი) სიმაღლეზე. სწორედ ამ ნიშნულზეა ჰაერი საკმარისად მკვრივი იმისთვის, რომ მგზავრებმა ჟანგბადის ნიღბების გარეშე სუნთქვა შეძლონ.
ტიბეტის პლატოს საშუალო სიმაღლე 4,500 მეტრია, ზოგიერთი მწვერვალი კი 8,000 მეტრს აღემატება. თუ თვითმფრინავს ტიბეტის თავზე წნევის პრობლემა შეექმნება, პილოტი ფიზიკურად ვერ შეძლებს უსაფრთხო სიმაღლეზე დაშვებას, რადგან “დაბლა” მხოლოდ კლდეებია. მგზავრებისთვის განკუთვნილი საავარიო ჟანგბადი კი მხოლოდ 15-20 წუთს გრძელდება – ეს დრო საკმარისი არ არის გიგანტური მთიანი მასივის დასატოვებლად.
სათადარიგო აეროპორტების არარსებობა
ავიაციაში არსებობს ტერმინი ETOPS, რომელიც განსაზღვრავს, რამდენად შორს შეიძლება იყოს თვითმფრინავი უახლოესი აეროპორტიდან. ტიბეტის ტერიტორია 2.5 მილიონ კვადრატულ კილომეტრზეა გადაჭიმული და აქ თანამედროვე, სამოქალაქო ლაინერების მისაღებად ვარგისი აეროპორტები თითქმის არ მოიპოვება.
ძრავის გათიშვის ან სამედიცინო გადაუდებელი შემთხვევის დროს, პილოტს უბრალოდ არ აქვს ადგილი, სადაც უსაფრთხოდ დაეშვება. ასეთ რელიეფზე ავარიული დაფრენა კი გარდაუვალ კატასტროფას ნიშნავს.
ტურბულენტობა და “მთის ტალღები”
ტიბეტი ცნობილია არაპროგნოზირებადი და მძლავრი საჰაერო ნაკადებით. როდესაც ძლიერი ქარი მაღალ მთებს ეჯახება, წარმოიქმნება ე.წ. “მთის ტალღები”. ეს არის ჰაერის ვერტიკალური ნაკადები, რომლებსაც გიგანტური ლაინერის სათამაშოსავით შერყევა ან მისი სიმაღლის მკვეთრი ცვლილება შეუძლიათ. მგზავრებისთვის ეს უკიდურესად დისკომფორტული და სახიფათოა, ხომალდის კონსტრუქციისთვის კი – სერიოზული გამოცდა.
საწვავის გაყინვის რისკი
სტანდარტული საავიაციო საწვავი (Jet A-1) დაახლოებით -47°C-ზე იყინება. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ძალიან დაბალი ტემპერატურაა, კრუიზულ სიმაღლეზე ტიბეტის თავზე თერმომეტრი ხშირად ამ ნიშნულს ქვემოთ ეცემა.
ჩვეულებრივ რეისებზე, თუ საწვავი ზედმეტად ცივდება, პილოტები უფრო დაბალ სიმაღლეზე ეშვებიან, სადაც ჰაერი შედარებით თბილია. თუმცა, ტიბეტის თავზე მთების გამო ეს შეუძლებელია. შესაბამისად, არსებობს საწვავის სისტემის გაჭედვის რეალური რისკი.
რადარებისა და ნავიგაციის სირთულე
მაღალმთიანი რელიეფი ხელს უშლის რადიოსიგნალების გავრცელებას, რის გამოც ტიბეტის ბევრ რაიონში კავშირი დისპეტჩერებთან შეფერხებულია. მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე GPS ტექნოლოგიებმა ეს პრობლემა ნაწილობრივ მოხსნა, უსაფრთხოების საერთო რისკები მაინც მაღალი რჩება.
საინტერესო ფაქტია, რომ ერთადერთი მსხვილი კომპანია, რომელიც ტიბეტის ნაწილს რეგულარულად კვეთს, Air China-ა. მათი პილოტები სპეციალურ მომზადებას გადიან, თვითმფრინავები კი დამატებითი ჟანგბადის ბალონებითაა აღჭურვილი.
ავიაკომპანიებისთვის მთავარი პრიორიტეტი უსაფრთხოებაა. ტიბეტისთვის გვერდის ავლით დახარჯული ზედმეტი საწვავი და დრო ბევრად უფრო “იაფია”, ვიდრე ის რისკები, რაც ამ რეგიონს ახლავს. ტიბეტი რჩება ერთ-ერთ ბოლო “ველურ” წერტილად დედამიწაზე, სადაც ბუნების კანონები ტექნოლოგიურ პროგრესზე ძლიერი აღმოჩნდა.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. სრული მხარდაჭერისთვის დაგვიკავშირდით: 551 907 907
