წარმოიდგინეთ ფრანკფურტის აეროპორტიდან აფრენილი გიგანტური Boeing, რომლის 300-ვე სავარძელი სრულიად ცარიელია – ბორტზე არცერთი მგზავრი არ ზის, თუმცა ლაინერი ევროპის ცაში მაინც საათობით მიფრინავს. ავიაციაში ამას „მოჩვენება რეისებს“ (Ghost Flights) უწოდებენ და ეს ფანტასტიკა არ არის. ავიაკომპანიები ყოველწლიურად მილიონობით ევროს ხარჯავენ სრულიად ცარიელი თვითმფრინავების ჰაერში ასაწევად, რისი ერთადერთი მიზეზიც აეროპორტების მიერ დაწესებული ფარული წესებია.
რა არის აეროპორტის სლოტი და როგორ მუშაობს „80/20-ის წესი“
საავიაციო ბაზარზე ყველაზე დეფიციტური და ძვირადღირებული რესურსი აეროპორტის სლოტია. სლოტი არის ავიაკომპანიისთვის გამოყოფილი კონკრეტული დროის ფანჯარა, როდესაც მას აქვს უფლება, აეროპორტში თვითმფრინავი დასვას ან ასაფრენი ზოლიდან ჰაერში აწიოს. მსოფლიოს დატვირთულ აეროპორტებში, სადაც ასაფრენი ბილიკების გამტარუნარიანობა შეზღუდულია, სლოტების ფასი მილიონობით დოლარს აღწევს.
იმისათვის, რომ მსხვილმა ავიაკომპანიებმა ბაზარი სრულად არ მონოპოლიზირონ და აეროპორტის ინფრასტრუქტურა უქმად არ იდგეს, მოქმედებს საერთაშორისო წესი, რომელსაც „გამოიყენე ან დაკარგავ“ (Use it or lose it) პრინციპს უწოდებენ.
სლოტების შენარჩუნების კრიტერიუმები
- 80%-იანი ლიმიტი: ევროკავშირის სტანდარტული რეგულაციით, ავიაკომპანიამ გამოყოფილი სლოტების მინიმუმ 80% რეალურად უნდა გამოიყენოს.
- სლოტის ჩამორთმევის რისკი: თუ კომპანია დადგენილ ზღვარს ვერ მიაღწევს, აეროპორტის ადმინისტრაციას აქვს სრული უფლება, წაართვას მას ეს დროითი ფანჯარა და კონკურენტ გადამყვანს გადასცეს.
სწორედ ამიტომ, როდესაც მოთხოვნა მკვეთრად ეცემა, კომპანიას ურჩევნია ცარიელი ხომალდი ააფრინოს, ვიდრე დაკარგოს სტრატეგიული უფლება, იფრინოს პრესტიჟული მიმართულებებით.
ეკონომიკური ზარალი და ბაზრის კონკურენცია
ერთი შეხედვით, ცარიელი რეისის შესრულება კოლოსალურ ფინანსურ დანაკარგთან ასოცირდება. თუმცა, თუ ავიაკომპანია სლოტს დაკარგავს, მისი გრძელვადიანი ზარალი ბევრად აღემატება საწვავისა და ეკიპაჟის ხარჯს.
დატვირთულ მიმართულებებზე სლოტის დაკარგვა ნიშნავს იმას, რომ კომპანია წლობით ვეღარ შეძლებს იმავე მარშრუტზე დაბრუნებას, რადგან თავისუფალ ადგილს დაუყოვნებლივ დაიკავებენ კონკურენტები.
რატომ არ უწევენ ფასებს მინიმუმამდე ავიახაზები
აქ ჩნდება მთავარი კითხვა: თუ თვითმფრინავი მაინც მიფრინავს, რატომ არ ყიდიან ადგილებს სიმბოლურ ფასად? ალბათ შეგიმჩნევიათ, რომ ავიაბილეთების ფასი არასეზონურ პერიოდშიც კი გარკვეულ ზღვარს ქვემოთ თითქმის არასდროს ჩამოდის.
ამის მიზეზი მარტივია: ბილეთების ფასების ხელოვნურად დაწევამ შეიძლება სრულად დაანგრიოს ავიაკომპანიის საფასო პოლიტიკა. გარდა ამისა, მგზავრების ბორტზე აყვანა ნიშნავს დამატებით ხარჯებს – აეროპორტის სამგზავრო მოსაკრებლებს, რეგისტრაციის პერსონალის, ბარგის დამუშავებისა და ბორტზე მომსახურების ხარჯებს. ავიაკომპანიისთვის ზოგჯერ ბევრად უფრო იაფია სრულიად ცარიელი თვითმფრინავის გაშვება, ვიდრე რამდენიმე ათეული მგზავრის მომსახურება.
ეკოლოგიური პრობლემა და ცვლილებები რეგულაციებში
„მოჩვენება რეისების“ თემა განსაკუთრებით მწვავედ დგას გარემოსდაცვითი ორგანიზაციების დღის წესრიგში. ათასობით ტონა ნახშირორჟანგის ატმოსფეროში გაფრქვევა ისეთი რეისების გამო, რომელთაც არანაირი სატრანსპორტო ღირებულება არ გააჩნიათ, სერიოზულ პროტესტს იწვევს.
საზოგადოებრივი წნეხის შედეგად, ევროკომისიამ რამდენჯერმე დროებით შეამცირა სლოტების გამოყენების სავალდებულო პროცენტული მაჩვენებელი კრიზისულ პერიოდებში. თუმცა, სისტემა სრულად მაინც ვერ უარყოფს ამ მოდელს, რადგან საჰაერო მოძრაობის გრაფიკი გლობალურ დონეზე ზუსტად გაწერილ წესებს მოითხოვს.
„მოჩვენება რეისები“ გლობალური საავიაციო ინდუსტრიის რთული და წინააღმდეგობრივი ნაწილია, სადაც მკაცრი რეგულაციები და ბაზარზე ადგილის შენარჩუნების სურვილი ხშირად ლოგიკაზე მაღლა დგება. მიუხედავად იმისა, რომ საკანონმდებლო დონეზე წესების შემსუბუქებაზე მუშაობა გრძელდება, სლოტების სისტემა კვლავ რჩება საერთაშორისო ავიაციის მთავარ საფუძვლად.
დაგეგმეთ თქვენი მოგზაურობა წინასწარ, იპოვეთ საუკეთესო მარშრუტები ჩვენს ვებგვერდზე და იმოგზაურეთ უსაფრთხოდ.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. სრული მხარდაჭერისთვის დაგვიკავშირდით: 551 907 907
