როცა ფრენა დღესასწაული იყო
დღეს ბევრისთვის თვითმფრინავით მგზავრობა ჩვეულებრივი რუტინაა, თითქმის ისეთივე, როგორიც ავტობუსით გადაადგილება. თუმცა, გასული საუკუნის 60-იან წლებში, აეროპორტში მისვლა ნამდვილი სოციალური მოვლენა იყო. ამ ეპოქაში, ცა მხოლოდ “ელიტური კლუბის” წევრებისთვის იყო ღია, ფრენა კი – ფუფუნების, პრესტიჟისა და დახვეწილი ეტიკეტის სიმბოლო გახლდათ. დასაწყისიდანვე ამ სამყაროს ცენტრში ბორტგამცილებლები იდგნენ, მათი ღიმილი და მანერები ავიაციის ხარისხის მთავარ საზომს წარმოადგენდა. ცვლილება ელიტური კლუბიდან თანამედროვე “საჰაერო ავტობუსამდე” ხანგრძლივი და საინტერესო პროცესი აღმოჩნდა.
60-იანი წლების გლამური: მკაცრი შერჩევა და მაღალი მოდა
60-იანი წლების ევროპულ ავიაკომპანიებში (როგორიცაა Air France, ლუფთჰანზა/Lufthansa ან British Airways) ბორტგამცილებლად მუშაობა უფრო მეტს ნიშნავდა, ვიდრე უბრალოდ დასაქმებას. ეს იყო სტატუსი. შერჩევის კრიტერიუმები დღევანდელი გადასახედიდან წარმოუდგენლად მკაცრი და დისკრიმინაციულიც კი ჩანს:
- ფიზიკური პარამეტრები: გოგონებს კონკრეტული სიმაღლე და წონა მოეთხოვებოდათ. შესაძლებელი იყო ზედმეტი კილოგრამის გამო ვინმეს სამსახურიდანაც გაენთავისუფლებინე.
- ოჯახური მდგომარეობა: ბორტგამცილებლების უმრავლესობა დაუოჯახებელი უნდა ყოფილიყო. გათხოვება ხშირად კარიერის დასრულებას ნიშნავდა.
- ვიზუალური იმიჯი: უნიფორმებზე მსოფლიოს წამყვანი დიზაინერები მუშაობდნენ. მაგალითად, პიერ კარდენი და კრისტობალ ბალენსიაგა ქმნიდნენ კოსტიუმებს, რომლებიც უფრო მეტად პოდიუმს შეეფერებოდა, ვიდრე ვიწრო სალონს.
ეს ეპოქაა, სადაც თეთრი ხელთათმანები და ელეგანტური ქუდები სავალდებულო ატრიბუტი იყო, ბორტგამცილებელი კი – სილამაზისა და დახვეწილობის ეტალონი.
აქვე უნდა აღინიშნოს ავიაციის გავლენა მოდაზე, რადგან არსებობს ნივთები რომლებიც მხოლოდ ეკიპაჟის წევრებისთვის შეიქმნა, მაგრამ ნებისმიერი ადამიანი მას ყოველდღიურად იყენებს.
მამაკაცი ბორტგამცილებლები: სტიუარდებიდან უსაფრთხოების გარანტებამდე
საინტერესოა, რომ ავიაციის ადრეულ ეტაპზე, 1920-იან წლებში, ბორტზე მომსახურება სწორედ მამაკაცების პრეროგატივა იყო. თუმცა, 60-იანი წლების ე.წ გლამურულმა ერამ აქცენტი ქალბატონებზე გადაიტანა, რამაც მამაკაცი ბორტგამცილებლების როლი დროებით ჩრდილში მოაქცია. ევროპულ ბორტებზე ისინი ხშირად მხოლოდ უფროსი გამცილებლების ან მენეჯერების პოზიციებზე გვხვდებოდნენ.
დღეს სიტუაცია რადიკალურად შეცვლილია. თანამედროვე ავიაციაში გენდერული ბალანსი დაცულია, მამაკაცი ბორტგამცილებლების როლი კი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, განსაკუთრებით რთული სიტუაციების მართვისას. მათი მომზადება არა მხოლოდ სერვისის ხელოვნებას, არამედ კონფლიქტების მართვასა და ფიზიკურ თავდაცვასაც კი მოიცავს, რაც მგზავრების უსაფრთხოების დასაცავად აუცილებელია.
მომსახურების რიტუალი: შამპანური და “Concorde”-ის ეპოქა
თუ დღეს პლასტმასის კონტეინერით მოწოდებული საკვები ნორმაა, 60-იან და 70-იან წლებში სერვისი ნამდვილ რესტორანს მოგაგონებდათ. ევროპულ რეისებზე მგზავრებს ვერცხლის ჭურჭლით უმასპინძლდებოდნენ.
Concorde-ის რეისებზე მგზავრებს შეეძლოთ დაეგემოვნებინათ ხიზილალა, ფრანგული ყველი და საუკეთესო შამპანური, სანამ ატლანტის ოკეანეს ბგერის სიჩქარეზე სწრაფად კვეთდნენ.
საინტერესოა, რომ იმ პერიოდში ბორტზე თამბაქოს მოწევა ნებადართული იყო. ბორტგამცილებლის ეტიკეტი მოითხოვდა, რომ მას მგზავრისთვის ასანთი თავად შეეთავაზებინა. მომსახურება იყო ნელი, პერსონალიზებული მაქსიმალურ კომფორტზე და ორიენტირებული.
უსაფრთხოება თუ სერვისი: როლის ტრანსფორმაცია
დროთა განმავლობაში ავიაცია უფრო ხელმისაწვდომი გახდა, რამაც პრიორიტეტების ცვლილება გამოიწვია. ბორტგამცილებლები მომღიმარი “მასპინძლებიდან” უსაფრთხოების სერტიფიცირებულ ოფიცრებად იქცნენ.
თუ ადრე მთავარი აქცენტი ღვინის სწორად ჩამოსხმაზე კეთდებოდა, დღეს ბორტგამცილებლის მთავარი მოვალეობა ევაკუაციის მართვა, პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა და ტერორისტული საფრთხეების პრევენციაა. ეტიკეტიც შეიცვალა: ის გახდა უფრო ფორმალური, დისტანციური და უსაფრთხოებაზე ორიენტირებული.
როგორ შეიცვალა მზავრის ქცევა ბორტზე
მომსახურების კულტურის ევოლუცია მხოლოდ ავიაკომპანიების დამსახურება არ არის – შეიცვალა თავად მგზავრიც. 60-იან წლებში თვითმფრინავში ასვლა ღონისძიებას ჰგავდა: მამაკაცები კოსტიუმებში, ქალბატონები კი საღამოს კაბებში. დღეს კი ბორტზე პიჟამა ან სპორტული ფორმა არავის უკვირს.
თუმცა, თავისუფლებასთან ერთად მოვიდა ახალი გამოწვევებიც. თუ ადრე ეტიკეტი მხოლოდ თავაზიან საუბარსა და დახვეწილ მანერებს გულისხმობდა, დღეს მგზავრებისთვის არსებობს დაუწერელი წესები:
- ტექნოლოგიური ეტიკეტი: ყურსასმენების გამოყენება და ხმამაღალი საუბრის შეზღუდვა.
- პირადი სივრცე: სავარძლის გადაწევისას უკან მჯდომი მგზავრის ინტერესების გათვალისწინება.
- ეკიპაჟის პატივისცემა: თანამედროვე ევროპულ რეისებზე ბორტგამცილებლის მითითების შეუსრულებლობა სერიოზულ სამართლებრივ დარღვევად ითვლება.
Low-cost ავიაკომპანიების გავლენა
Ryanair-ის, EasyJet-ისა და სხვა დაბალბიუჯეტიანი ავიაკომპანიების გამოჩენამ ფრენის კულტურა რადიკალურად შეცვალა. მომსახურება გახდა პრაგმატული და სწრაფი.
- დროის მენეჯმენტი: თანამედროვე ბორტგამცილებელს მგზავრების დასაბინავებლად და სერვისის დასასრულებლად სულ რამდენიმე წუთი აქვს.
- მრავალფუნქციურობა: მათ პიერ კარდენის ვიწრო კაბები აღარ აცვიათ; დღეს უნიფორმა კომფორტული და პრაქტიკულია, რადგან მათ ფიზიკური მუშაობაც უწევთ.
- ციფრული ერა: ურთიერთობის დიდი ნაწილი ეკრანებზე გადავიდა, რაც ამცირებს პერსონალურ კონტაქტს, თუმცა ზრდის ეფექტურობას.
რა დარჩა ძველი ეტიკეტიდან
მიუხედავად იმისა, რომ ცა “დემოკრატიზირდა” და ფრენა “საჰაერო ავტობუსით” მგზავრობას დაემსგავსა, ევროპული ავიაციის ძველი სკოლის ელემენტები კვლავ ცოცხლობს – ძირითადად ბიზნეს და პირველ კლასში.
თუმცა, მთავარი, რაც 60-იანი წლებიდან შემორჩა, არის პროფესიული თავაზიანობა. მიუხედავად იმისა, თქვენს წინაშე ულტრათანამედროვე ხომალდია თუ ძველი ლაინერი, ბორტგამცილებლის ღიმილი კვლავ რჩება იმ სიმშვიდის გარანტად, რომელიც 10,000 მეტრის სიმაღლეზე ასე ძალიან გვჭირდება. ავიაციის ისტორია გრძელდება და ვინ იცის, იქნებ მომავალში კვლავ დაბრუნდეს “ოქროს ხანა.”
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. დაგვირეკე: 551 907 907
