საზოგადოების უმეტესობა მოგზაურობას ფერად, ლამაზ დღეებად აღიქვამს; მათთვის ეს თავგადასავალი მზესთან, ზღვასა და გემრიელ კერძებთან ასოცირდება. თუმცა, ტურიზმში არსებობს სრულიად განსხვავებული, უფრო მისტიკური მიმართულება, რომელსაც „Dark Travel“ ანუ ბნელი ტურიზმი ეწოდება.
ეს გულისხმობს ისეთი ადგილების მონახულებას, რომლებიც დაკავშირებულია მისტიკასთან, ისტორიის მძიმე მომენტებსა და ტრაგედიებთან. ეს არ არის უბრალოდ ლამაზი სანაპიროებისა და არქიტექტურის დათვალიერება – ეს გახლავთ სერიოზული ემოციური გამოცდილება, რომელიც მთელი ცხოვრება წარუშლელ კვალს ტოვებს.
ავიაცია ინახავს ისტორიებს, რომლებიც ერთდროულად შემზარავიცაა და მიმზიდველიც. ევროპაში, ტურისტულ ბილიკებს მიღმა, იმალება ისეთი ადგილები, სადაც ადამიანების ცხოვრებაში დატრიალებული ამბები დროში გაყინულ ძეგლებად იქცა. აქ დრო გაჩერებულია და ჰაერში წარსულის აჩრდილები იგრძნობა.
ამ სტატიაში დეტალურად მოგიყვებით ევროპის ოთხ ნაკლებად ცნობილ, მაგრამ შთამბეჭდავ ადგილზე, სადაც ავიაციის ისტორია ყველაზე ბნელ ამბებს მალავს. რაც მთავარია, ამ ადგილების მონახულებას მარტივად შეძლებთ.
უსტიკას ხოცვა-ჟლეტის მუზეუმი – ბოლონია, იტალია
„ადგილი, სადაც თვითმფრინავი საფლავის ქვად იქცა“
იტალია, კერძოდ ბოლონია, ცნობილია თავისი უძველესი უნივერსიტეტით, წითელი სახურავებითა და გასტრონომიით. თუმცა, ქალაქის გულში, ტურისტული ხმაურისგან მოშორებით, ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ემოციური მუზეუმი – Museo per la Memoria di Ustica იმალება. ეს ადგილი არ ჰგავს არცერთ სხვა მუზეუმს, სადაც კი ოდესმე ყოფილხართ.
1980 წლის 27 ივნისს, რეისი 870 , რომელიც ბოლონიიდან პალერმოსკენ მიფრინავდა, ტირენიის ზღვაში, კუნძულ უსტიკასთან ჩამოვარდა. ბორტზე მყოფი 81-ვე ადამიანი დაიღუპა. წლების განმავლობაში ეს კატასტროფა იტალიის უდიდეს საიდუმლოდ რჩებოდა. იტალიელები ამ პერიოდს „რეზინის კედელს“ ეძახიან, რადგან სიმართლე მუდმივად იმალებოდა. ოფიციალური ვერსიები მერყეობდა ტერაქტსა და ტექნიკურ გაუმართაობას შორის, თუმცა ყველაზე სკანდალური და სავარაუდო ვერსიით, თვითმფრინავი საჰაერო ბრძოლის დროს შეცდომით ჩამოაგდეს ნატოს გამანადგურებლებმა.
რა დაგხვდებათ ადგილზე
მუზეუმის მთავარი ექსპონატი თავად თვითმფრინავია, რომელიც წლების განმავლობაში ზღვის ფსკერიდან (3700 მეტრიდან) ნაწილ-ნაწილ ამოჰქონდათ და თითქმის მთლიანი კორპუსი თავიდან ააწყვეს. დღეს ეს უზარმაზარი, დასახიჩრებული რკინის ფრინველი ნახევრად ჩაბნელებულ ანგარში დგას და მნახველს თავს ტრაგედიის მონაწილედ აგრძნობინებს.
ცნობილმა ფრანგმა ხელოვანმა, კრისტიან ბოლტანსკიმ, აქ გენიალური და ამავდროულად შემზარავი ინსტალაცია შექმნა:
- თვითმფრინავის კორპუსის გარშემო 81 შავი სარკე კიდია, რომლებიც დაღუპულებს განასახიერებს; მნახველები კი საკუთარ ანარეკლს ვერ ხედავენ, რაც სიცარიელეს უსვამს ხაზს.
- ჭერიდან ეშვება 81 ნათურა, რომელიც ადამიანის გულისცემის რიტმში ინთება და ქრება, თითქოს მთელი ოთახი სუნთქავს.
- ფონად მუდმივად ისმის ჩურჩული – აუდიოჩანაწერები ბორტზე მყოფთა ფიქრებისა და საუბრების, რაც შესაძლოა მგზავრებს აფრენის მომენტში ჰქონოდათ.
მუზეუმში მოსახვედრად შეგიძლიათ პირდაპირი რეისით გაფრინდეთ მიმართულებით ქუთაისი მილანი, საიდანაც მატარებლით ბოლონიამდე 1 საათში ჩახვალთ. მუზეუმის მონახულება სიმბოლურ თანხად შეგიძლიათ, მაგრამ იქიდან გამოყოლილი ემოცია ნამდვილად ფასდაუდებელია.
კუნმადარაშის საიდუმლო ავიაბაზა – უნგრეთი
„ევროპის ჩერნობილი და აპოკალიფსური პეიზაჟი“
თუ გაინტერესებთ, როგორ გამოიყურება სამყარო ადამიანების გარეშე, ან „სტალკერის“ ესთეტიკა გიზიდავთ, უნგრეთის აღმოსავლეთით მდებარე კუნმადარაშის ავიაბაზა უნდა მოინახულოთ. ცივი ომის დროს ეს იყო უნგრეთის ტერიტორიაზე არსებული ყველაზე დიდი, საიდუმლო სამხედრო ობიექტი, რომელიც რუკებზეც არ იყო დატანილი.
აქ საბჭოთა სამხრეთის ჯგუფის საჰაერო ძალები იყო განლაგებული – უახლესი გამანადგურებლები და ბომბდამშენები. თუმცა, ყველაზე დიდი საიდუმლო მიწისქვეშ იმალებოდა – ეს იყო ბაზა ევროპის გულში, სადაც საბჭოთა კავშირი ბირთვულ ქობინებს ინახავდა. ეს იყო „სახელმწიფო სახელმწიფოში“, სადაც ათასობით სამხედრო და მათი ოჯახები სრულიად იზოლირებულად ცხოვრობდნენ.
რას ვნახავთ
1991 წელს, საბჭოთა ჯარების ქვეყნიდან გასვლის შემდეგ, ბაზა სრულიად მიტოვებულია. დღეს ეს ადგილი პოსტ-აპოკალიფსური ფილმების დეკორაციას ჰგავს, მასშტაბებით კი მნახველს აოგნებს:
- უზარმაზარი, ბეტონის ანგარები, სადაც ერთ დროს გიგანტური თვითმფრინავები იდგნენ, ახლა ბალახითაა დაფარული და ბუნება ნელ-ნელა იბრუნებს თავის ტერიტორიას.
- მიტოვებული ყაზარმები, სკოლები და საცხოვრებელი კორპუსები, სადაც კედლებზე ჯერ კიდევ შემორჩენილია რუსული წარწერები, ძველი გაზეთები და ბავშვების ნახატები.
- ასაფრენი ბილიკები, რომლებიც იმდენად გრძელია, რომ ჰორიზონტს უერთდება. დღეს აქ სიჩუმეს მხოლოდ ქარის ხმა არღვევს.
აქ სიარულის დროს გრძნობთ იმ იმპერიის ნარჩენებს, რომელიც ერთ დროს მსოფლიოს აზანზარებდა, ახლა კი ბეტონის ნანგრევებად იქცა.
ქუთაისიდან ბუდაპეშტში პირდაპირი ფრენით შეგიძლიათ მოხვდეთ, იქიდან კი კუნმადარაში მანქანით დაახლოებით 2 საათის სავალზეა. უმჯობესია, თუ ადგილის მოსანახულებლად ავტომობილს იქირავებთ, რადგან ტერიტორია უზარმაზარია და ფეხით შემოვლა შეუძლებელია.
პარიზის ბოვე და დირიჟაბლების „ტიტანიკი“ – საფრანგეთი
„ტრაგედია, რომელსაც ყოველ ჯერზე ზევიდან გადავუფრენთ“
ქართველი ტურისტებისთვის პარიზის ბოვეს აეროპორტი კარგად ნაცნობია, რადგან დაბალბიუჯეტიანი ავიაკომპანიები (მათ შორის Wizz Air) პარიზის მიმართულებით სწორედ აქ დაფრინავენ. თუმცა, ცოტამ თუ იცის, რომ სანამ თვითმფრინავი დაჯდება, იმ ადგილს გადაუფრენს, სადაც ავიაციის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი და სიმბოლური კატასტროფა მოხდა.
1930 წლის 4 ოქტომბერს, ბრიტანულმა გიგანტურმა დირიჟაბლმა R101 ლონდონიდან ინდოეთისკენ აიღო გეზი. ეს უბრალო საჰაერო ხომალდი არ გახლდათ – ეს იყო ე.წ. „ცის ტიტანიკი“. 237 მეტრი სიგრძის ჰაერნაოსანს მდიდრული სასადილო დარბაზები, მოსასვენებელი ოთახები და შუშის კედლები ჰქონდა. ბრიტანეთის იმპერიას სჯეროდა, რომ მომავალი დირიჟაბლებს ეკუთვნოდათ. თუმცა, პოლიტიკური ზეწოლის გამო, ხომალდი მოუმზადებელი და გადატვირთული გაფრინდა.
ღამით, ძლიერ შტორმში მოხვედრილი დირიჟაბლი ბოვესთან ახლოს, სოფელ ალონის თავზე დაბლა დაეშვა, ხეებს გამოედო და მომენტალურად აალდა. კატასტროფას 48 ადამიანი ემსხვერპლა, მათ შორის ბრიტანეთის ავიაციის მინისტრი. გადარჩენა მხოლოდ ექვსმა ადამიანმა მოახერხა. დღეს იმ ადგილას დგას მონუმენტი, რომელიც R101-ის ტრაგედიას ეძღვნება. ეს არის ადგილი, სადაც ავიაციის ოქროს ხანა და დირიჟაბლების ერა ცეცხლში განადგურდა. ირონიული და მისტიკურია, რომ დღეს თანამედროვე ლაინერები სწორედ ამ ადგილის თავზე ეშვებიან, რითაც თითქოს პატივს მიაგებენ წინაპარ გიგანტს.
თუ პარიზში ბოვეს გავლით აპირებთ წასვლას, აეროპორტიდან გამოსვლისას, სანამ პარიზის ავტობუსში ჩაჯდებით, აუცილებლად მოინახულეთ ეს ადგილი.
„მოჩვენება რეისის“ მემორიალი – გრამატიკო, საბერძნეთი
„მფრინავი კუბო ათენის თავზე“
ავიაციის ისტორიაში რეისი 522 ალბათ ყველაზე შემზარავი და ფსიქოლოგიურად მძიმე ფაქტია. ეს ისტორია ჰგავს საშინელებათა ფილმს, რომელიც რეალურად მოხდა და რომლის კვალიც ათენთან ახლოს დღემდე არსებობს.
2005 წლის 14 აგვისტოს, კვიპროსიდან ათენისკენ მიმავალმა ბოინგმა კავშირი შეწყვიტა. როდესაც საბერძნეთის სამხედრო თვითმფრინავები მას ვიზუალური კონტაქტისთვის მიუახლოვდნენ, პილოტები დაუჯერებელი სურათის მომსწრენი გახდნენ: მგზავრები სავარძლებში უძრავად ისხდნენ, ჟანგბადის ნიღბები ჩამოყრილი იყო, პირველი პილოტი ადგილზე არ იმყოფებოდა, მეორე პილოტი კი უგონო მდგომარეობაში შტურვალზე გადაწოლილი დახვდათ.
ჰერმეტიზაციის სისტემის გაუმართაობის გამო (გამორთული იყო ავტომატური რეჟიმი), ბორტზე მყოფმა ყველა ადამიანმა ნელ-ნელა ჰიპოქსიისგან გონება დაკარგა და ღრმა კომაში ჩავარდა. თვითმფრინავი-მოჩვენება თითქმის 3 საათის განმავლობაში ავტოპილოტით დაფრინავდა, როგორც მფრინავი კუბო. ყველაზე ტრაგიკული მომენტი ბოლო წუთები იყო – ბორტგამცილებელი ანდრეას პროდრომოუ, რომელმაც სათადარიგო ჟანგბადის ბალონის წყალობით გონება შეინარჩუნა, კაბინაში შევიდა და თვითმფრინავის გადარჩენას ცდილობდა, მაგრამ საწვავი გათავდა და ლაინერი გრამატიკოს მთებში ჩამოვარდა.
გრამატიკოს მთაზე, კატასტროფის ზუსტ ადგილას, პატარა სამლოცველო და მემორიალია აშენებული. ირგვლივ დამწვარი ხეები და ისევ შემორჩენილი ნარჩენები მნახველზე უმძიმეს შთაბეჭდილებას ტოვებს. აქ ამოსვლა ნიშნავს პატივი მიაგო იმ 121 ადამიანს, რომლებიც მარადიულ ძილს მიეცნენ. ეს ადგილი ახლა ძალიან მშვიდია და იქიდან ულამაზესი, თუმცა სევდიანი ხედი იშლება.
საქართველოდან იაფი ფრენები ათენში ყოველდღიურად სრულდება. გრამატიკო ათენიდან დაახლოებით 40 კილომეტრში მდებარეობს. მისასვლელად კი ავტომობილი და კომფორტული ფეხსაცმელი დაგჭირდებათ, რადგან მცირე მანძილის გავლა ფეხით მოგიწევთ.
Dark Travel არ არის მხოლოდ სევდა ან სიკვდილის რომანტიზება; ეს არის ისტორიის გააზრება და იმის შეხსენება, თუ რამდენად ძვირფასია ადამიანის სიცოცხლე. ეს ოთხი ლოკაცია ევროპაში სრულიად განსხვავებულ გამოცდილებას გთავაზობთ – მაღალტექნოლოგიური მუზეუმიდან დაწყებული, მიტოვებული სამხედრო ბაზის მდუმარებით დამთავრებული.
თუ ევროპაში მოგზაურობას გეგმავთ და სტანდარტული მარშრუტები თქვენთვის უინტერესოა, ეს ადგილები ნამდვილად წარუშლელ შთაბეჭდილებას დაგიტოვებთ. იმოგზაურეთ იქ, სადაც სხვები ვერ ბედავენ, და აღმოაჩინეთ ისტორიის დაფარული მხარეები.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. დაგვირეკე: 551 907 907
