წარმოიდგინეთ სცენა: თქვენ კომფორტულ სავარძელში ზიხართ, ყავას მიირთმევთ, უახლეს ბლოკბასტერს უყურებთ და დანიშნულების ადგილზე ჩასვლას მოთმინებით ელოდებით. თქვენგან სულ რაღაც რამდენიმე მეტრში, იატაკის ქვემოთ, ბნელ და ცივ სატვირთო განყოფილებაში, თქვენი ჩემოდნების გვერდით, შესაძლოა მთელი ქვეყნის ოქროს მარაგი ან “უხმო მგზავრი” იმყოფებოდეს, რომლის შესახებაც არავინ გეტყვით.
სამგზავრო ავიაცია დიდი ხანია მხოლოდ ადამიანების გადაყვანის ჩარჩოებს გასცდა. ეს გლობალური ლოგისტიკური მანქანაა, რომელიც ჩრდილში მუშაობს და ხშირად იმაზე მეტ მოგებას აგენერირებს, ვიდრე თავად მგზავრების ბილეთები.
რატომ სამგზავრო თვითმფრინავი და არა სატვირთო
შეიძლება კითხვა გაგიჩნდეთ: რატომ იყენებენ ბანკები და კორპორაციები ჩვეულებრივ სამგზავრო რეისებს ძვირფასი ტვირთის გადასაზიდად? პასუხი მარტივია: სიხშირე და უსაფრთხოება.
სატვირთო თვითმფრინავები (Cargo planes) ისეთივე რეგულარობით არ დაფრინავენ, როგორც სამგზავრო ლაინერები. თუ ბანკს სასწრაფოდ სჭირდება 500 კგ ოქროს ლონდონიდან ნიუ-იორკში გადატანა, მას არ სპეციალური რეისის ლოდინი არ შეუძლია. სამგზავრო თვითმფრინავები ამ მარშრუტზე ყოველ საათში დაფრინავენ. გარდა ამისა, სამგზავრო რეისების უსაფრთხოების პროტოკოლები იმდენად მკაცრია, რომ ის ჰაერში საუკეთესო “სეიფად” ითვლება.
მილიარდობით დოლარი თქვენს ფეხქვეშ: ოქრო და ნაღდი ფული
ავიაკომპანიებისთვის ტვირთის გადაზიდვა (Belly Cargo) შემოსავლის უზარმაზარი წყაროა. ხშირად, თქვენი ბილეთის საფასური მხოლოდ ხარჯებს ფარავს, მოგება კი სწორედ იმ “ჩუმ მგზავრებზე” მოდის.
- საბანკო გადაზიდვები: ცენტრალური ბანკები ოქროს ზოდებსა და ნაღდ ფულს სამგზავრო რეისებით ხშირად გადარიცხავენ ხოლმე.
- ხელოვნების ნიმუშები: პიკასოს ან ვან გოგის ტილოები ხშირად სპეციალური თერმული კონტეინერებით თქვენთან ერთად მგზავრობენ.
- ძვირფასი ქვები: ბრილიანტების მსხვილი პარტიები თითქმის ყოველთვის სამგზავრო თვითმფრინავებით იგზავნება.
ეკიპაჟმა და პილოტებმა ჩვეულებრივ იციან, რომ (VAL – Valuable Cargo) ბორტზე ფასეული ტვირთია, თუმცა მგზავრებისთვის ეს ინფორმაცია გასაიდუმლოებულია.
“HR” კოდი: როცა ბორტზე მიცვალებულია
ეს ალბათ ყველაზე უცნაური და ცოტა შემზარავი ფაქტია ავიაციის შესახებ. ყოველდღიურად ათასობით სამგზავრო თვითმფრინავს გადააქვს ადამიანის ნეშტი. ავიაციის ენაზე მათ ხშირად “HR” (Human Remains) კოდით მოიხსენიებენ.
რატომ ხდება ასე, ადამიანები მშობლიური ქვეყნისგან მოშორებით ხშირად იღუპებიან და ოჯახებს მათი დაბრუნება სურთ. სამგზავრო თვითმფრინავები ამისთვის ყველაზე სწრაფი და ეთიკური საშუალებაა. ცხედარი სპეციალურ, ჰერმეტულ სასახლეშია მოთავსებულია, გარედან კი ჩვეულებრივ ხის ყუთებს ჰგავს. მათი დატვირთვა მანამ ხდება, სანამ მგზავრები ბორტზე ავლენ, რათა ზედმეტი ემოციური სტრესი თავიდან აიცილონ.
საიდუმლო ბიზნესი ბიუჯეტურ ავიაკომპანიებში: RyanAir და სხვები
ბევრი ფიქრობს, რომ სატვირთო გადაზიდვები მხოლოდ დიდი ავიაკომპანიების (მაგალითად, Lufthansa ან Emirates) პრეროგატივაა. თუმცა, რეალობა სხვაგვარია. ცნობილი ბიუჯეტური გიგანტები, როგორიცაა Ryanair ან Wizz Air, ძირითადად მგზავრების ბარგზე არიან ორიენტირებულნი და მათ თვითმფრინავებში (Boeing 737 ან Airbus A320) სატვირთო ადგილი შეზღუდულია.
მაგრამ Ryanair-ის მსგავსი კომპანიები სხვა ხრიკს მიმართავენ: ისინი მობრუნების დროს მაქსიმალურად ამცირებენ (Turnaround time). მათთვის “დრო ფულია”. მიუხედავად იმისა, რომ მათ ოქროს ზოდები იშვიათად გადააქვთ, სატვირთო განყოფილება ხშირად სასწრაფო საფოსტო გზავნილებსა და მცირე ამანათებს უკავია, რაც მათ ბილეთის დაბალი ფასების შენარჩუნებაში ეხმარება. როდესაც თქვენ 20 ევროდ მიფრინავთ, იცოდეთ, რომ თვითმფრინავში არსებული კომერციული ტვირთი თქვენი მგზავრობის სუბსიდირებას ახდენს.
სახიფათო ტვირთები და კატასტროფის რისკი
ყველა ტვირთი როდია უსაფრთხო. არსებობს ე.წ. Dangerous Goods (DG) – ნივთები, რომლებმაც შეიძლება კატასტროფა გამოიწვიოს. ყველაზე დიდი საფრთხე ლითიუმის ელემენტებია.
ისტორიას ახსოვს შემთხვევები, როდესაც არასწორად შეფუთულმა ტვირთმა ხანძარი გამოიწვია. სწორედ ამიტომ, სანამ თქვენი ჩანთა თვითმფრინავში მოხვდება, ის რენტგენს არა მხოლოდ იარაღზე, არამედ ქიმიურ ნივთიერებებზეც გადის. თუ ქვემოთ რაიმე აალდება, პილოტს მხოლოდ რამდენიმე წუთი აქვს თვითმფრინავის დასასმელად, სანამ ცეცხლი მართვის სისტემებს დააზიანებს.
როგორ მოქმედებს ეს ფრენის უსაფრთხოებაზე
ბევრს უჩნდება კითხვა: “თუ თვითმფრინავი ასეთი მძიმე ტვირთითაა სავსე, ეს საშიში ხომ არ არის?” სინამდვილეში, პილოტები ფრენის წინ თვითმფრინავის წონასწორობის (Weight and Balance) შესახებ დეტალურ მონაცემებს იღებენ. თუ ქვემოთ 5 ტონა ოქროა, საწვავის რაოდენობა და აფრენის სიჩქარე ზუსტად ამ წონაზეა გათვლილი.
პილოტებისთვის ტვირთი მხოლოდ ციფრებია ფურცელზე. მათთვის მნიშვნელოვანია, რომ მძიმე ტვირთი თვითმფრინავის სიმძიმის ცენტრთან (Center of Gravity) ახლოს მოთავსდეს. თუ ტვირთი ფრენის დროს გადაადგილდა, ამან შეიძლება თვითმფრინავის კონტროლის დაკარგვა გამოიწვიოს, რაც ავიაციის ისტორიაში რამდენჯერმე უკვე მომხდარა.
შემდეგ ჯერზე, როცა თვითმფრინავის ილუმინატორიდან ღრუბლებს გახედავთ, გახსოვდეთ: თქვენ მხოლოდ მგზავრი არ ხართ. თქვენ ხართ ნაწილი უზარმაზარი, უხილავი ქსელისა, რომელსაც დედამიწის გარშემო გადააქვს ყველაფერი – დაწყებული უძველესი განძიდან, დასრულებული ადამიანური ტრაგედიებითა და ყოველდღიური ამანათებით.
სამგზავრო ლაინერი სხვა არაფერია, თუ არა მფრინავი მრავალფუნქციური საცავი, სადაც მდიდრები, ღარიბები, ოქრო და მოგონებები ერთ სივრცეში იყრიან თავს.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. დაგვირეკე: 551 907 907
