თვითმფრინავით მგზავრობა ბევრისთვის რუტინაა, ზოგისთვის კი – ამაღელვებელი თავგადასავალი, რომელიც პარიზის მზიანი ტერასებისკენ ან რომის ისტორიული ქუჩებისკენ მიმავალ გზას ჰგავს. თუმცა, მიუხედავად გამოცდილებისა, ალბათ ყველას დაგუფლებიათ ინტერესი, როდესაც სალონში მოულოდნელად გაურკვეველი ხმოვანი სიგნალი გაისმის. ირგვლივ არაფერი იცვლება: ბორტგამცილებლები ისევ მშვიდად გადაადგილდებიან, პილოტი არაფერს აცხადებს, თუმცა ეს მოკლე „ზარები“ სინამდვილეში ფარული დიალოგია, რომელიც თქვენს თავზე რამდენიმე მეტრში მიმდინარეობს. ავიაციაში შემთხვევითი არაფერია – ყოველი ბგერა, ციფრი და ფერი კონკრეტულ ინფორმაციას ატარებს. ამ სტატიაში სწორედ იმ საიდუმლო ენას გაგაცნობთ, რომელსაც ეკიპაჟი უსაფრთხოების დასაცავად და ოპერატიული მუშაობისთვის იყენებს.
რას გვიმალავენ „ზარები“?
თვითმფრინავის სალონში გაჟღერებული თითოეული სიგნალი კოდირებულია. მიუხედავად იმისა, რომ სხვადასხვა ავიაკომპანიას (მაგალითად, ვიზიარი, თურქეთის ავიახაზები ან ჯორჯიან ეარვეის) შესაძლოა ოდნავ განსხვავებული შიდა სისტემა ჰქონდეს, ინდუსტრიის სტანდარტი ძირითადად ასეთია:
- ერთი ზარი (Single Chime): ეს ყველაზე ხშირად გაგონილი ხმაა. როგორც წესი, იგი მიანიშნებს, რომ მგზავრმა მომსახურების ღილაკს დააჭირა ან ვინმე საპირფარეშოში შევიდა ან მგზავრმა გამცილებელი გამოიძახა. ეს არის ჩვეულებრივი სამუშაო სიგნალი, რომელიც ყურადღებას არ საჭიროებს.
- ორმაგი ზარი (Hi-Lo Chime): ეს არის პირდაპირი კომუნიკაცია ეკიპაჟის წევრებს შორის. ხშირად ეს ხმა გაისმის მაშინ, როდესაც თვითმფრინავი 10,000 ფუტის (დაახლოებით 3,000 მეტრი) სიმაღლეს კვეთს. ნიშნავს, რომ აფრენის ყველაზე კრიტიკული ფაზა დასრულდა და ბორტგამცილებლებს მუშაობისა თუ გადაადგილების უფლება ეძლევათ. პილოტები ერთმანეთს ესაუბრებიან ან ყავა მოუნდათ.
- სამმაგი ზარი (Triple Chime): ეს უკვე საყურადღებო სიგნალია. ის მიანიშნებს პოტენციურ ძლიერ ტურბულენტობაზე ან იმაზე, რომ პილოტს ეკიპაჟის უფროსთან სასწრაფო დაკავშირება სურს. ეს არ ნიშნავს კატასტროფას, თუმცა ეკიპაჟისთვის მზადყოფნის ნიშანია.
საიდუმლო კოდები: რას ხედავენ დისპეტჩერები?
გარდა ხმებისა, არსებობს ციფრული კოდები, რომლებსაც პილოტები რადიოტრანსპონდერის საშუალებით აგზავნიან. ეს კოდები დისპეტჩერის ეკრანზე წითლად ინთება და მყისიერ რეაგირებას იწვევს:
- კოდი 7500 – ეს ავიაციის ყველაზე დრამატული სიგნალია – თვითმფრინავის გატაცება. პილოტი ამას რადიოთი სიტყვიერად არ აცხადებს, რათა გამტაცებლის აგრესია არ გამოიწვიოს, თუმცა მიწაზე მყოფი სამსახურები უკვე სრულ მზადყოფნაში არიან.
- კოდი 7600 – კავშირის გაწყვეტა. ნიშნავს, რომ თვითმფრინავის რადიოაპარატურა მწყობრიდან გამოვიდა და პილოტი დისპეტჩერს ვერ უკავშირდება. ამ დროს გამოიყენება წინასწარ გაწერილი ვიზუალური პროტოკოლები.
- კოდი 7700 – ზოგადი საგანგებო მდგომარეობა (Emergency). ეს კოდი ირთვება ნებისმიერი კრიტიკული სიტუაციისას – იქნება ეს ტექნიკური გაუმართაობა თუ ბორტზე მყოფი მგზავრის ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობა.
თბილისი TBS და ქუთაისი KUT
ალბათ შეგიმჩნევიათ ბარგის იარლიყზე დატანილი სამასოიანი აბრევიატურები. ეს IATA-ს (საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტის ასოციაცია) სტანდარტია, რომელიც მსოფლიოს ყველა აეროპორტს უნიკალურ სახელს ანიჭებს. ხშირად ისინი ლოგიკურია (მაგალითად, TBS – თბილისი, KUT – ქუთაისი, BUS – ბათუმი), თუმცა არსებობს კურიოზული შემთხვევებიც:
- კანადაში არსებობს აეროპორტი კოდით POO.
- აშშ-ში შეხვდებით FAT (ფრესნო) ან SUX (სიუ-სიტი), რაც ხშირად ხდება მგზავრების კარგი ხასიათის მიზეზი.
ავიაციის ეს ფარული ენა, ერთი შეხედვით უცნაური ხმები თუ კოდები, მხოლოდ ერთი მიზნისთვის შეიქმნა – თქვენი მაქსიმალური უსაფრთხოებისთვის. პილოტები და ბორტგამცილებლები ყველაფერს აკეთებენ იმისათვის, რომ მგზავრებმა ზედმეტი სტრესი არ იგრძნონ, მაშინაც კი, როცა ბორტზე დაძაბული სამუშაო პროცესი მიმდინარეობს. ასე რომ, შემდეგში, როცა სალონში მორიგი ორი ზარი გაისმება, გაიღიმეთ – ეს იმის ნიშანია, რომ სისტემა გამართულად მუშაობს, პროფესიონალები კი თავის საქმეს აკეთებენ. მოგზაურობა ბევრად უფრო საინტერესოა, როცა იცი, „კულისებში“ რა ხდება.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. დაგვირეკე: 551 907 907