ოდესმე დაფიქრებულხართ, რატომ არ დაფრინავენ თვითმფრინავები პირდაპირი ხაზით, როდესაც საქმე წყნარ ოკეანეს ეხება? ერთი შეხედვით, რუკაზე ყველაფერი მარტივია: მაგალითად, ლონდონიდან ან ევროპის სხვა ქალაქიდან ტოკიოსკენ მიმავალი სწორი ხაზი ყველაზე მოკლე უნდა იყოს. თუმცა, ავიაციაში „პირდაპირი“ ყოველთვის „უმოკლესს“ არ ნიშნავს.
ბევრს ჰგონია, რომ პილოტები წყნარი ოკეანის გარკვეულ მონაკვეთებს მისტიკური მიზეზების ან „ახალი ბერმუდის სამკუთხედის“ შიშით არიდებენ თავს. სინამდვილეში, ამის მიღმა მკაცრი მათემატიკა, ფიზიკა და უსაფრთხოების წესები დგას.
დედამიწა მრგვალია, რუკა კი – ბრტყელი
მთავარი „ოპტიკური ილუზია“ რუკის პროექციაშია. დედამიწა სფეროა (უფრო ზუსტად – გეოიდი). თუ აიღებთ ძაფს და გლობუსზე ორ წერტილს შორის გაჭიმავთ, ნახავთ, რომ ყველაზე მოკლე გზა არა სწორი ხაზი, არამედ რკალია.
ამას „დიდი წრის მარშრუტი“ (Great Circle Route) ეწოდება. მაგალითად, ნიუ-იორკიდან ჰონკონგამდე ფრენისას თვითმფრინავი ჩრდილოეთ პოლუსთან უფრო ახლოს გადის, ვიდრე წყნარი ოკეანის შუაგულში, რადგან ასე ათასობით კილომეტრი იზოგება.
ETOPS – უსაფრთხოების ოქროს წესი
ავიაციაში არსებობს აბრევიატურა ETOPS, რომელიც განსაზღვრავს, რამდენად შორს შეიძლება იმყოფებოდეს თვითმფრინავი უახლოესი აეროდრომიდან. წყნარი ოკეანის უზარმაზარ ნაწილში ასეთი აეროპორტები უბრალოდ არ არსებობს.
სწორედ ამიტომ, როდესაც ჯავშნით ავიაბილეთები ჩილეს მიმართულებით ან სხვა შორეულ ეგზოტიკურ ქვეყნებში, შეამჩნევთ, რომ მარშრუტი ყოველთვის ხმელეთთან (მაგალითად, ჩრდილოეთ ამერიკის სანაპიროსთან) ახლოს გადის. ეს კეთდება იმისთვის, რომ ფორსმაჟორის შემთხვევაში თვითმფრინავს ყოველთვის ჰქონდეს ახლომდებარე აეროდრომი დასაჯდომად.
- თუ ფრენისას ერთი ძრავა მწყობრიდან გამოვა, თვითმფრინავმა დარჩენილი ძრავით გარკვეულ დროში (მაგალითად, 180 ან 240 წუთში) უნდა მიაღწიოს სათადარიგო აეროპორტამდე.
- წყნარი ოკეანის უზარმაზარ ნაწილში ასეთი აეროპორტები უბრალოდ არ არსებობს. ამიტომ, მარშრუტები ისე იგეგმება, რომ თვითმფრინავი ყოველთვის იყოს „მიჯაჭვული“ ხმელეთთან, რათა ფორსმაჟორის შემთხვევაში დაშვება შეძლოს.
რეაქტიული ნაკადები (Jet Streams)
ზოგჯერ პილოტები შეგნებულად ირჩევენ რუკაზე „დაგრძელებულ“ გზას, რადგან იქ რეაქტიული ნაკადები ეხმარებათ. ეს არის ჰაერის მძლავრი მასები მაღალ სიმაღლეზე, რომლებიც ზურგის ქარის როლს ასრულებენ. ამ ნაკადში „ჩაჯდომით“ თვითმფრინავი გაცილებით ნაკლებ საწვავს მოიხმარს და უფრო სწრაფად აღწევს დანიშნულების ადგილს, ვიდრე „პირდაპირი“ გზით ფრენისას.
ეკონომია და ლოგისტიკა
ავიაკომპანიებისთვის ყოველი ზედმეტი კილომეტრი ათასობით დოლარის დანაკარგია. წყნარი ოკეანის პირდაპირ გადაჭრა ნიშნავს:
- საწვავის მეტ მარაგს (რაც თვითმფრინავს ამძიმებს);
- ნაკლებ მგზავრს ან ტვირთს (წონის დასაბალანსებლად);
- რისკს, რომ ავარიული დაშვების ადგილი ახლოს არ აღმოჩნდება.
საბოლოოდ, შეგვიძლია ჩვენი მსჯელობიდან გამოვიტანოთ დასკვნა და ვთქვათ, რომ აქ არავითარი მისტიკა არ არის – მხოლოდ სუფთა გეომეტრია და უსაფრთხოებაზე ზრუნვა. ასე რომ, როდესაც შემდეგში მონიტორზე დაინახავთ, რომ თქვენი თვითმფრინავი უცნაურ რკალს აკეთებს, იცოდეთ: თქვენ ყველაზე მოკლე და უსაფრთხო გზით მიდიხართ.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. სრული მხარდაჭერისთვის დაგვიკავშირდით: 551 907 907