როდესაც საოცნებო მოგზაურობა გვაქვს დაგეგმილი, ჩვენი გეზი რომისკენ არის აღებული, თვითმფრინავში ავდივართ და პილოტის კაბინას თვალს მოვკრავთ, ხშირად გვხვდება მოწესრიგებული, სუფთად გაპარსული ეკიპაჟი. შესაძლოა იფიქროთ, რომ ეს მხოლოდ კორპორატიული ეთიკა ან „ჯენტლმენური“ იმიჯია, თუმცა რეალობა ბევრად უფრო სერიოზული და ტექნიკურია. ავიაციაში არაფერი ხდება შემთხვევით – თითოეული ღილი, ფორმის დეტალი და, მათ შორის, პილოტის სახის თმიანობაც კი მკაცრად გაწერილ უსაფრთხოების პროტოკოლს ექვემდებარება.
მაშ, რატომ არის წვერი ავიაციაში „პერსონა ნონ გრატა“? პასუხი ფილტვებში და იმ რამდენიმე წამშია, რომელიც კრიტიკულ სიტუაციაში გადამწყვეტი ხდება.
მთავარი მიზეზი: ჟანგბადის ნიღბის ჰერმეტულობა
ავიაციის ისტორიაში უსაფრთხოება სისხლით და გამოცდილებით იწერება. მთავარი მიზეზი, რის გამოც ბევრი მსხვილი ავიაკომპანია (მაგალითად, American Airlines და სხვები) პილოტებს წვერის ტარებას უკრძალავს, არის ჟანგბადის ნიღბის მჭიდროდ მორგების პრობლემა.
თუ თვითმფრინავის სალონში წნევა მკვეთრად დაეცემა (დეპრესურიზაცია), პილოტებმა წამებში უნდა მოირგონ ჟანგბადის ნიღაბი. იმისათვის, რომ ნიღაბმა ეფექტურად იმუშაოს და პილოტს სუფთა ჟანგბადი მიაწოდოს, ის სახის კანს ჰერმეტულად, ყოველგვარი ჰაერის გაპარვის გარეშე უნდა ეკვროდეს.
სქელი ან თუნდაც მოკლედ შეკრეჭილი წვერი ქმნის ბარიერს ნიღაბსა და კანს შორის. ეს კი ნიშნავს, რომ:
- ჟანგბადი ჟონავს: ნიღაბში გარე ჰაერი იჭრება, რაც ამცირებს ჟანგბადის კონცენტრაციას.
- ჰიპოქსიის რისკი: ჟანგბადის ნაკლებობისას პილოტმა შესაძლოა გონება დაკარგოს ან ადეკვატური გადაწყვეტილების მიღების უნარი დაექვეითოს, რაც კატასტროფის ტოლფასია.
რას ამბობს კვლევები?
ჯერ კიდევ 1987 წელს, აშშ-ის სამოქალაქო ავიაციის ფედერალურმა სააგენტომ (FAA) ჩაატარა კვლევა სახელწოდებით „წვერის გავლენა ჟანგბადის ნიღბის ეფექტურობაზე“. ტესტებმა აჩვენა, რომ წვერიან პირებში ჟანგბადის გაჟონვა 16%-დან 67%-მდე მერყეობდა. ექსტრემალურ სიმაღლეზე ეს მაჩვენებელი ფატალურია. მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე ნიღბები უფრო დახვეწილია, რისკის ფაქტორი კვლავ მაღალი რჩება, ამიტომ ავიაკომპანიების უმრავლესობა ურჩევნია „ზედმეტი თავისტკივილი“ თავიდან აირიდოს.
მოდა თუ უსაფრთხოება?
დღეს, როდესაც წვერი მამაკაცის სტილის განუყოფელი ნაწილი გახდა, ზოგიერთი ავიაკომპანია – ლუფთჰანზა, ფრანგული ავიახაზები და სხვა (განსაკუთრებით ევროპული დაბალბიუჯეტიანი კომპანიები) წესებს ამსუბუქებს. ზოგიერთ მათგანში დაშვებულია მოკლე, მოწესრიგებული წვერი, თუმცა „ლამბერსექსუალის“ სტილის გრძელი წვერი კვლავ მკაცრად აკრძალულია.
საინტერესოა, რომ მგზავრებისთვის მსგავსი აკრძალვა არ არსებობს. რატომ? პასუხი მარტივია: პილოტი არის ადამიანი, რომელმაც კრიტიკულ სიტუაციაში ხომალდი უნდა მართოს. თუ მგზავრმა ჟანგბადის ნაკლებობის გამო თავბრუსხვევა იგრძნო, ეს საფრთხეს მხოლოდ მას უქმნის, მაგრამ თუ პილოტი გაითიშა – საფრთხეში მთელი თვითმფრინავია.
როგორ მოქმედებს ეს თქვენს მოგზაურობაზე?
როდესაც თქვენ ეძებთ ავიაბილეთებს თქვენი შემდეგი თავგადასავლისთვის, ალბათ ნაკლებად ფიქრობთ იმაზე, თუ რამდენად სუფთად არის გაპარსული თქვენი ხომალდის მეთაური. თუმცა, სწორედ ასეთი წვრილმანები ქმნის იმ უსაფრთხოების ჯაჭვს, რომელიც ავიაციას ტრანსპორტირების ყველაზე უსაფრთხო სახეობად აქცევს.
პილოტის გარეგნობა არ არის მხოლოდ „დრეს-კოდი“. ეს არის გარანტია იმისა, რომ ფორსმაჟორულ სიტუაციაში ტექნოლოგია და ადამიანი სინქრონულად იმუშავებენ.
საინტერესო ფაქტები:
- ულვაშები დაშვებულია: პილოტების უმეტესობას ულვაშის ტარების უფლება აქვს, თუ ის ტუჩის კუთხეებს არ სცილდება და ნიღბის მორგებას ხელს არ უშლის.
- სამხედრო ავიაცია: ბევრ ქვეყანაში სამხედრო პილოტებისთვისაც იგივე წესი მოქმედებს, თუმცა ზოგიერთ სპეციალურ დანაყოფში გამონაკლისები არსებობს.
- კანის გაღიზიანება: გარდა ნიღბისა, მუდმივმა წნევის ცვალებადობამ და ოფლმა ნიღბის ქვეშ შესაძლოა კანის ინფექციები გამოიწვიოს, თუ სახის თმიანობა ჰიგიენურად არ არის მოვლილი.
შემდეგ ჯერზე, როცა თვითმფრინავში ავალთ, დააკვირდით ეკიპაჟს. ახლა უკვე იცით, რომ მათი იმიჯი არა მხოლოდ სილამაზისთვის, არამედ თქვენი მშვიდი ფრენისთვისაა შექმნილი.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. სრული მხარდაჭერისთვის დაგვიკავშირდით: 551 907 907