თვითმფრინავში უკვე ზიხართ, მაგრამ აფრენამდე ფრთასთან სპეციალური მანქანა ჩერდება და ზედაპირს სითხეს ასხურებს. ეს სანახაობა განსაკუთრებით ცივ ამინდშია ნაცნობი. რას აკეთებს მიწისზედა ეკიპაჟი და რატომ შეიძლება თვითმფრინავს დამუშავება მეორედაც დასჭირდეს?
მიზანი ფრთებიდან ყინულის, თოვლისა და ჭირხლის მოცილება და, საჭიროების შემთხვევაში, ხელახალი მოყინვისგან დროებითი დაცვაა. ეს პროცესი აფრენისთვის მომზადების ნაწილია.
რატომ არის ფრთაზე ყინულის თხელი ფენაც მნიშვნელოვანი?
ფრთის ფორმა განსაზღვრავს, როგორ მიედინება მის გარშემო ჰაერი. ზედაპირზე დაგროვილი ყინული ამ ფორმას ცვლის: შეიძლება შემცირდეს ამწევი ძალა და გაიზარდოს ჰაერის წინააღმდეგობა. ამიტომ ყურადღება მხოლოდ დიდ, თვალით ადვილად შესამჩნევ ყინულის ნატეხებს არ ექცევა.
როგორც აშშ-ის ფედერალური საავიაციო ადმინისტრაცია (FAA) განმარტავს, ყინულის მცირე რაოდენობასაც შეუძლია თვითმფრინავის აეროდინამიკის შეცვლა. ფრთებისა და კუდის ზედაპირების დამუშავება სწორედ ამ პრობლემის თავიდან აცილებას ემსახურება.
ყინულის მოცილება და პრევენცია: რა განსხვავებაა?
მგზავრისთვის სითხის შესხურება ერთ პროცედურად ჩანს, თუმცა მას ორი განსხვავებული დანიშნულება შეიძლება ჰქონდეს:
- De-icing — ყინულის მოცილება: ზედაპირი იწმინდება უკვე დაგროვილი ყინულისგან, თოვლისა და ჭირხლისგან. ამისთვის, პირობების შესაბამისად, გამოიყენება სპეციალური სითხე, ხშირად გათბობილი ნარევის სახით.
- Anti-icing — ხელახალი მოყინვის პრევენცია: გაწმენდილი ზედაპირი მუშავდება სითხით, რომელიც აფრენამდე გარკვეული დროით აფერხებს მასზე ახალი ნალექის მიყინვას.
ზოგჯერ საკმარისია ერთი ეტაპი, ზოგჯერ კი ჯერ გაწმენდაა საჭირო და შემდეგ — დამატებითი დამცავი ფენა. კონკრეტულ მეთოდს სპეციალისტები ამინდის, თვითმფრინავის მდგომარეობისა და შესაბამისი პროცედურების მიხედვით ირჩევენ. სხვადასხვა სითხეს განსხვავებული დანიშნულება და გამოყენების პირობები აქვს.
რატომ არის სითხე ფერადი?
ფერადი სითხე მიწისზედა პერსონალს დამუშავებული ზედაპირის დანახვაში ეხმარება. FAA-ის განმარტებით, ფერი სითხის ტიპის ამოცნობასა და ზედაპირის დაფარვის კონტროლსაც ემსახურება.
მგზავრისთვის მხოლოდ ფერის მიხედვით დასკვნის გამოტანა საჭირო არ არის: ფანჯრიდან დანახული სითხე ვერ გეტყვით, როდის აფრინდება თვითმფრინავი ან რამდენ ხანს გასტანს მისი დაცვითი მოქმედება.
რატომ შეიძლება დამუშავება განმეორდეს?
დამცავ სითხეს მოქმედების შეზღუდული დრო აქვს. საავიაციო პრაქტიკაში გამოიყენება ტერმინი holdover time — სავარაუდო პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც სითხე დამუშავებულ ზედაპირს მოყინვისგან იცავს შესაბამის პირობებში.
ეს ყველა რეისისთვის ერთნაირი წუთების რაოდენობა არ არის. მნიშვნელობა აქვს ნალექს, ტემპერატურას, სითხის ტიპსა და კონცენტრაციას. თუ აფრენა გადაიდო ან ამინდი შეიცვალა, შეიძლება დამატებითი შემოწმება და განმეორებითი დამუშავება გახდეს საჭირო. ამიტომ სითხის შესხურება არ ნიშნავს, რომ თვითმფრინავი აუცილებლად რამდენიმე წუთში აფრინდება.
FAA-ის განმარტება დაცვის დროის შეფასების შესახებ პირდაპირ უკავშირებს ამ პერიოდს ამინდის პირობებსა და სითხის დაცვით შესაძლებლობას.
მხოლოდ ძლიერი ყინვის დროს ხდება ეს?
მხოლოდ ჰაერის ტემპერატურის ნახვა საკმარისი არ არის. თვითმფრინავის ზედაპირის ტემპერატურა გარემოს ტემპერატურისგან შეიძლება განსხვავდებოდეს. Airbus-ის ტექნიკურ მასალაში აღნიშნულია, რომ ჭირხლის წარმოქმნისთვის ზედაპირი შეიძლება გაყინვის წერტილზე დაბლა იყოს მაშინაც, როცა ჰაერის ტემპერატურა ნულზე მაღალია.
ამინდის გავლენა ავიაციაზე სხვა პირობებშიც ვლინდება. მაგალითად, ზაფხულში აქტუალური ხდება ტემპერატურის გავლენა აფრენაზე, ხოლო ზამთარში — ზედაპირების მოყინვა და მათი დამუშავება.
რა უნდა გაითვალისწინოს მგზავრმა?
- თუ ეკიპაჟი ყინულის საწინააღმდეგო დამუშავებას აცხადებს, აფრენის დროის შესახებ მის განახლებულ ინფორმაციას დაეყრდენით.
- პროცედურის განმეორება თავისთავად თვითმფრინავის ტექნიკურ გაუმართაობას არ ნიშნავს.
- გადაჯდომის მქონე მარშრუტზე დაგვიანების შემთხვევაში კავშირის ვარიანტები ავიაკომპანიასთან გადაამოწმეთ.
რეისის განრიგზე თოვლის გარდა ქარი, ნისლი და სხვა გარემოებებიც მოქმედებს. წაიკითხეთ ჩვენი გზამკვლევი: როგორ მოქმედებს ამინდი ფრენის განრიგზე.
დამატებითი ტექნიკური წყარო: Airbus A220-ის აეროპორტის მომსახურების სახელმძღვანელო. წყაროები გადამოწმებულია 2026 წლის 6 ოქტომბერს.
მთავარი ფოტო: Joostik, Wikimedia Commons, CC0. რიგის აეროპორტი, 2019 წელი. ფოტო მოჭრილია და გაფორმებულია Avia.ge-ის Canva შაბლონით.
