ალბათ, არაერთხელ დაჰკვირვებიხართ ლურჯ ცაზე თვითმფრინავის მიერ დატოვებულ გრძელ, თეთრ ზოლებს – იქნება ეს თბილისის თავზე თუ მაშინ, როდესაც ბარის აეროპორტისკენ მიფრინავთ. ზოგჯერ ისინი მალე ქრება, ზოგჯერ კი საათობით რჩება და ნელ-ნელა ღრუბლებად იქცევა. სოციალურ ქსელებში ხშირად შეხვდებით პოსტებს, სადაც ამტკიცებენ, რომ ეს არა ორთქლი, არამედ საიდუმლო ნივთიერებებია. მოდით, გავარკვიოთ, სად გადის ზღვარი მეცნიერებასა და ფანტაზიას შორის.
რა არის „კონტრეილი“ (Contrail)?
მეცნიერულად ამ მოვლენას კონდენსაციური კვალი (Condensation trail ან შემოკლებით Contrail) ეწოდება. მისი წარმოქმნის პრინციპი საკმაოდ მარტივია და ჰგავს იმ პროცესს, როდესაც ზამთარში, სიცივეში ამოვისუნთქავთ და თეთრ „ორთქლს“ ვხედავთ.
როდესაც თვითმფრინავის ძრავა მუშაობს, ის გამოყოფს ცხელ აირებს, რომელიც შეიცავს წყლის ორთქლსა და წვის მიკროსკოპულ ნაწილაკებს. 10-12 კილომეტრის სიმაღლეზე, სადაც სამგზავრო ლაინერები დაფრინავენ, ტემპერატურა ხშირად -40°C-დან -60°C-მდე მერყეობს. ცხელი ორთქლი ცივ ჰაერთან შეხებისას მყისიერად კონდენსირდება, იყინება და ყინულის კრისტალებად იქცევა. სწორედ ამ კრისტალების ერთობლიობას ვხედავთ ჩვენ თეთრი ხაზების სახით.
რატომ რჩება ზოგიერთი ზოლი დიდხანს?
ბევრს ჰგონია, რომ თუ ზოლი დიდხანს არ ქრება, ეს იმის ნიშანია, რომ ჰაერში „რაღაც გააფრქვიეს“. სინამდვილეში, კვალის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია ჰაერის ტენიანობასა და ქარზე კონკრეტულ სიმაღლეზე:
- თუ ჰაერი მშრალია, ყინულის კრისტალები მალე ორთქლდება და კვალი წამებში ქრება.
- თუ ჰაერი ნოტიოა, კვალი დიდხანს ნარჩუნდება, ფართოვდება და ფრაგმენტულ ღრუბლებადაც კი გარდაიქმნება.
საიდან გაჩნდა „ქიმიური კვალის“ (Chemtrails) თეორია?
ტერმინი „ჩემტრეილი“ (Chemtrails) 1990-იანი წლების ბოლოს გაჩნდა. კონსპირაციის მომხრეები ამტკიცებენ, რომ მთავრობები ან საიდუმლო ორგანიზაციები თვითმფრინავებიდან სპეციალურ ქიმიკატებს (ბარიუმს, ალუმინს, სტრონციუმს) აფრქვევენ. მიზნად კი სხვადასხვა რამ სახელდება: ამინდის კონტროლიდან დაწყებული, მოსახლეობის დაავადებით დასრულებული.
რატომ სჯერათ ამის ადამიანებს?
ფსიქოლოგები ამას რამდენიმე ფაქტორით ხსნიან:
- ვიზუალური ეფექტი: ცაზე გაჭიმული გიგანტური „ბადეები“ მართლაც შთამბეჭდავად და ზოგჯერ საშიშადაც გამოიყურება.
- უნდობლობა ინსტიტუტების მიმართ: ადამიანებს ხშირად ურჩევნიათ დაიჯერონ ფარული შეთქმულების, ვიდრე მშრალი მეცნიერული ფაქტების.
- ინფორმაციული ვაკუუმი: როდესაც ადამიანმა არ იცის ფიზიკის კანონები, ნებისმიერი უჩვეულო მოვლენა მისთვის მისტიკურ ელფერს იძენს.
საინტერესოა, რომ არ არსებობს არცერთი ლაბორატორიული კვლევა ან ფოტო-მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სამგზავრო თვითმფრინავებზე სპეციალური „საფრქვევი ავზების“ არსებობას.
ავიაცია და ეკოლოგია: რეალური საფრთხე
მიუხედავად იმისა, რომ ქიმიური გაფრქვევა მითია, თვითმფრინავის კვალი მაინც ახდენს გავლენას გარემოზე, თუმცა სხვაგვარად. კვლევების თანახმად, ხელოვნურად შექმნილი ღრუბლები (ცირუსები) აკავებენ დედამიწიდან გამომავალ სითბოს, რაც ხელს უწყობს გლობალურ დათბობას. ეს არის რეალური ეკოლოგიური გამოწვევა, რომელზეც ავიაკონსტრუქტორები მუშაობენ.
მოგზაურობა და ცა
დღეს, როდესაც იაფი ავიაბილეთები ასე ხელმისაწვდომია, ცაში თვითმფრინავების რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა. მაგალითად, თუ თქვენ გადაწყვეტთ მოინახულოთ ულამაზესი პრაღა, თქვენი ფრენისას აუცილებლად დატოვებთ მსგავს კვალს ევროპის ცაზე. რაც უფრო მეტია რეისი, მით მეტია თეთრი ზოლიც – ეს უბრალოდ ინტენსიური საჰაერო მიმოსვლის შედეგია და არა საიდუმლო ოპერაციის.
უნდა გვეშინოდეს თუ არა?
თეთრი ზოლები ცაში არის ჩვეულებრივი ფიზიკური მოვლენა, რომელსაც ჯერ კიდევ მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი თვითმფრინავები ტოვებდნენ (რაც ძველ ფოტოებზეც ჩანს).
შემდეგ ჯერზე, როდესაც ცას ახედავთ და თეთრ ხაზებს დაინახავთ, ნუ ინერვიულებთ. ეს უბრალოდ იმის ნიშანია, რომ ვიღაც ახლა თავის ოცნების ქალაქში მიფრინავს ან საქმიან შეხვედრაზე ეჩქარება. მეცნიერება ბევრად უფრო მარტივი და ლოგიკურია, ვიდრე ყველაზე დახლართული კონსპირაციული თეორია.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. სრული მხარდაჭერისთვის დაგვიკავშირდით: 551 907 907