თანამედროვე ავიაცია უსაფრთხოების უპრეცედენტო, მრავალშრიანი ფილტრებითაა ცნობილი. მნიშვნელობა არ აქვს, ვენაში მიფრინავთ, მიუნხენიში თუ სხვა ნებისმიერ წერტილში – სანამ ბორტზე ავალთ, ყველანი მკაცრ კონტროლს გავდივართ და დარწმუნებულები ვართ, რომ კოკპიტის კარი მხოლოდ პილოტებისთვის იღება. თუმცა, საავიაციო ისტორიამ იცის ერთი შოკისმომგვრელი შემთხვევა, როდესაც აეროპორტის რიგითმა თანამშრომელმა, ყოველგვარი პილოტირების ცოდნის გარეშე, გიგანტური სამგზავრო ლაინერი ცაში აიტაცა.
ეს ამბავი, რომელიც სიეტლის საერთაშორისო აეროპორტში მოხდა, სამუდამოდ შევიდა საავიაციო უსაფრთხოების სახელმძღვანელოებში. ის გვიჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება იქცეს უწყინარი ადამიანი უდიდესი გლობალური საფრთხის წყაროდ სულ რაღაც რამდენიმე წუთში.
1. ვინ იყო „ცის მეკობრე“ ლიცენზიის გარეშე?
რიჩარდ რასელი აეროპორტში ბარგის დამუშავებისა და სორტირების სამსახურში (Ground Agent) მუშაობდა. მისი ყოველდღიური მოვალეობა ჩემოდნების ტრანსპორტირება და ხომალდების ბუქსირება იყო. მას ჰქონდა აეროპორტის უსაფრთხოების უმაღლესი დონის საშვი, რაც თვითმფრინავებთან თავისუფალ წვდომას აძლევდა.
არავინ იცოდა, რომ რასელი თვეების განმავლობაში, სახლში, ჩვეულებრივი კომპიუტერული ფრენის სიმულატორების (Flight Simulator) მეშვეობით სწავლობდა თვითმფრინავის მართვის პანელს, ძრავების ჩართვის პროცედურასა და აფრენის ტექნიკას.
2. გაუგონარი გატაცება ასაფრენ ზოლზე
სამუშაო დღის მიწურულს, როდესაც აეროპორტში ასეულობით რეისი სრულდებოდა, რასელმა გამოიყენა საავიაციო ბუქსირი, თავისი პოზიციიდან გამოიყვანა 76-ადგილიანი სამგზავრო ლაინერი Bombardier Q400, სალონში მარტო შევიდა, ძრავები აამუშავა და დისპეტჩერების ნებართვის გარეშე ასაფრენ ზოლზე გავიდა.
აეროპორტის მართვის პულტისთვის ეს სრული შოკი იყო. რამდენიმე წამში გიგანტური თვითმფრინავი ჰაერში აიჭრა. ადამიანს, რომელსაც რეალური ხომალდი ცხოვრებაში არასდროს ემართა, მხოლოდ კომპიუტერული თამაშის გამოცდილებით, ლაინერი ცაში მიჰყავდა.
3. სასიკვდილო შოუ ცაში და სამხედრო გამანადგურებლები
ცაში მყოფმა რასელმა რადიოკავშირით დისპეტჩერებთან საუბარი დაიწყო. მისი ხმა იყო აბსოლუტურად მშვიდი, ხანდახან იუმორით სავსეც კი. სანამ აშშ-ის საჰაერო ძალები ცაში ორ სამხედრო გამანადგურებელ F-15-ს აფრენდნენ, რასელმა ჰაერში ისეთი რთული აერობატული ფიგურების (მათ შორის ე.წ. „მკვდარი მარყუჟის“) შესრულება დაიწყო, რასაც გამოცდილი პილოტებიც კი ერიდებიან.
დისპეტჩერის ჩანაწერი: „მე უბრალოდ მსურდა რამდენიმე ლამაზი მანევრის გაკეთება, სანამ მიწას დავენარცხებოდი. არ მინდოდა ვინმესთვის ზიანის მიყენება“, – აცხადებდა რასელი რადიოეთერში.
პილოტირების ცოდნის არქონის გამო, მან ვერ შეძლო და არც აპირებდა ხომალდის დასმას. ერთსაათიანი დრამატული ფრენის შემდეგ, თვითმფრინავმა მართვა დაკარგა და დაუსახლებელ კუნძულზე, ტყიან მასივში ჩამოვარდა. გატაცებულ ბორტზე რიჩარდ რასელის გარდა არავინ იმყოფებოდა.
რა გაკვეთილი მიიღო საავიაციო ინდუსტრიამ?
ეს ტრაგიკული შემთხვევა გახდა მიზეზი იმისა, რომ მსოფლიო ავიაციამ სრულად გადახედა თავის შიდა უსაფრთხოების წესებს:
- ორმაგი ავტორიზაცია: დღეს, აეროპორტის არცერთ თანამშრომელს არ აქვს უფლება ხომალდის კოკპიტში მარტო შევიდეს, თუნდაც ტექნიკური დათვალიერებისთვის.
- ფსიქოლოგიური ფილტრი: გამკაცრდა აეროპორტის მიწისზედა პერსონალის ყოველწლიური ფსიქოლოგიური შემოწმების სტანდარტები.
რიჩარდ რასელის ბოლო ფრენა დარჩა ისტორიაში, როგორც ყველაზე უცნაური და პარადოქსული შემთხვევა, როდესაც ადამიანმა პილოტის ლიცენზიის გარეშე შეძლო თანამედროვე ლაინერის ჰაერში აყვანა. როდესაც თქვენს სამომავლო გეგმებში ახალი მოგზაურობები და შესაბამისი ავიაბილეთები ჩნდება, იცოდეთ, რომ აეროპორტში არსებული ყოველი მოსაბეზრებელი შემოწმება და მკაცრი კონტროლი ზუსტად ასეთი ისტორიული გაკვეთილების შედეგია – ჩვენი მაქსიმალური და აბსოლუტური უსაფრთხოებისთვის.
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. სრული მხარდაჭერისთვის დაგვიკავშირდით: 551 907 907