ბუდაპეშტი – ქალაქი, რომელიც თავისი არქიტექტურით და დუნაის ხედებით ნებისმიერ მოგზაურს ატყვევებს. თუმცა, 32 წლის ანასთვის ეს მოგზაურობა სულ სხვა მიზეზით გახდა დაუვიწყარი. ყველაფერი სტანდარტულად დაიწყო: იაფად ნაპოვნი ავიაბილეთები, ჩალაგებული ჩემოდანი და მცირეოდენი სურდო, რომელსაც გოგონამ ყურადღება არ მიაქცია. თვითმფრინავის დაშვებისას მან იგრძნო ისეთი ძლიერი ტკივილი ყურის არეში, თითქოს შიგნიდან ცხელი ნემსებით ხვრეტდნენ. რამდენიმე წუთში კი სამარისებური სიჩუმე ჩამოწვა – ანამ ცალი ყურით სმენა სრულად დაკარგა.
ეს არ არის საშინელებათა ფილმის სცენარი, ეს არის რეალური სამედიცინო შემთხვევა, რომელიც ათასობით მგზავრს ემართება. დღეს ჩვენ ვისაუბრებთ იმაზე, თუ რა ხდება სინამდვილეში ჩვენს ორგანიზმში 10,000 მეტრის სიმაღლეზე და რატომ არის ავიაბილეთები ზოგჯერ რისკის ბარათი ჩვენი ჯანმრთელობისთვის.
ფიზიკა ჩვენს ყურებში: რა ხდება წნევის ცვლილებისას?
ადამიანის შუა ყური არის ჰაერით სავსე ღრუ, რომელიც გარესამყაროსგან დაფის აპკით არის გამოყოფილი. იმისათვის, რომ ჩვენ კარგად გვესმოდეს და ტკივილი არ ვიგრძნოთ, წნევა დაფის აპკის ორივე მხარეს (შიგნით და გარეთ) თანაბარი უნდა იყოს.
ამ ბალანსზე პასუხისმგებელია ევსტაქის მილი – ვიწრო არხი, რომელიც ყურს ცხვირ-ხახასთან აკავშირებს. როდესაც თვითმფრინავი სიმაღლეს იკრებს ან ეშვება, ატმოსფერული წნევა სწრაფად იცვლება.
- აფრენისას: გარე წნევა იკლებს, შუა ყურში ჰაერი ფართოვდება და აწვება დაფის აპკს გარეთა მიმართულებით.
- დაშვებისას: გარე წნევა იმატებს, შუა ყურში კი წნევა დაბალი რჩება. იქმნება ვაკუუმის ეფექტი, რომელიც დაფის აპკს შიგნით “შეწოვს”.
სწორედ დაშვების მომენტია ყველაზე კრიტიკული. თუ ევსტაქის მილი დახშულია (მაგალითად, გაციების ან ალერგიის გამო), წნევის გათანაბრება ვერ ხდება, რაც იწვევს ძლიერ ტკივილს, სითხის დაგროვებას ან უარეს შემთხვევაში – დაფის აპკის გაგლეჯას (პერფორაციას).
“თვითმფრინავის ყური” (Airplane Ear) – სიმპტომები, რომლებსაც არ უნდა ენდოთ
ბევრი ფიქრობს, რომ “ყურების დაგუბება” მხოლოდ დისკომფორტია, თუმცა მედიცინაში ამას ბაროტრავმა ჰქვია. აი, რა სიმპტომებს უნდა მიაქციოთ ყურადღება:
- ყრუ ტკივილი ან სიმძიმის შეგრძნება;
- სმენის დროებითი დაქვეითება;
- თავბრუსხვევა (ვერტიგო);
- ძლიერი, მჭრელი ტკივილი, რასაც შესაძლოა მოჰყვეს ყურიდან სისხლიანი გამონადენი.
მნიშვნელოვანი ფაქტი: თუ გაქვთ მწვავე სინუსიტი ან ძლიერი სურდო, ექიმები გირჩევენ, რომ ფრენა გადადოთ. ზოგჯერ დაზოგილ ავიაბილეთებზე მეტი მკურნალობა ჯდება.
როგორ დავიცვათ თავი? პრაქტიკული რჩევები
იმისათვის, რომ თქვენი მოგზაურობა ანას ისტორიასავით არ დასრულდეს, დაიცავით ეს მარტივი წესები:
- ვალსალვას მანევრი: დახურეთ პირი, მოუჭირეთ ხელი ცხვირს და ნელა სცადეთ ჰაერის გამოდევნა ცხვირიდან (ისე, რომ პირი არ გააღოთ). ეს აიძულებს ევსტაქის მილს გაიხსნას.
- ყლაპვა და მთქნარება: ეს მოქმედებები ააქტიურებს კუნთებს, რომლებიც ხსნიან ევსტაქის მილს. საღეჭი რეზინი ან კანფეტი ამ დროს საუკეთესო მეგობარია.
- არ დაიძინოთ დაშვებისას: როდესაც გძინავთ, თქვენ არ ყლაპავთ ნერწყვს ისე ხშირად, როგორც საჭიროა წნევის დასარეგულირებლად. სთხოვეთ გამცილებელს, რომ დაშვებამდე 20 წუთით ადრე გაგაღვიძოთ.
- ცხვირის სპრეი: თუ სურდო გაქვთ, ფრენამდე 30 წუთით ადრე გამოიყენეთ სისხლძარღვთა შემავიწროებელი სპრეი (ექიმთან კონსულტაციით), რათა ლორწოვანი გარსის შეშუპება მოიხსნას.
- სპეციალური საცობები: არსებობს სპეციალური “EarPlanes” ფილტრიანი საცობები, რომლებიც წნევის ცვლილებას ანელებენ.
ჯანმრთელობა თუ იაფი მოგზაურობა?
ავიაცია დღეს ისეა განვითარებული, რომ ავიაბილეთები ხელმისაწვდომია ყველასთვის, თუმცა ჩვენი ორგანიზმი ისევ ისეთივე მოწყვლადია ფიზიკის კანონების მიმართ, როგორც 100 წლის წინ. ანას ისტორია ბედნიერად დასრულდა – ხანგრძლივი მკურნალობის შემდეგ მას სმენა დაუბრუნდა, თუმცა მას შემდეგ ის არასოდეს ადის ბორტზე მომზადების გარეშე.
გახსოვდეთ, თვითმფრინავის ბორტზე თქვენი ჯანმრთელობა თქვენს ხელშია. თუ დაშვებისას გრძნობთ, რომ ტკივილი აუტანელი ხდება, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს დაჯდომისთანავე. მშვიდობიან და უმტკივნეულო ფრენას გისურვებთ!
Avia.ge – თქვენი მოგზაურობის ერთგული მეგობარი. სრული მხარდაჭერისთვის დაგვიკავშირდით: 551 907 907