წარმოიდგინეთ, რომ შედიხართ საიტზე და სხვა ქვეყანაში გასაფრენი ბილეთი ზუსტად იმდენი ღირს, რამდენიც ერთი ფინჯანი ესპრესო ევროპის რომელიმე კაფეში, ან სულაც მასზე იაფი. თუ დღეს ეს სარეკლამო სატყუარას ან სისტემურ შეცდომას ჰგავს, სულ რაღაც რამდენიმე წლის წინ ეს ევროპული ავიაციის სრულიად ნორმალური რეალობა იყო.
ვის ეკუთვნის 1-ევროიანი ავიაბილეთების ფენომენი?
ამ წარმოუდგენელი მარკეტინგული რევოლუციის მთავარი შემოქმედი ირლანდიური დაბალბიუჯეტიანი (Low-cost) ავიაკომპანია Ryanair-ია. მისი ექსცენტრიკული აღმასრულებელი დირექტორი, მაიკლ ო’ლირი, წლების განმავლობაში არღვევდა ავიაციის ყველა დადგენილ წესს.
სწორედ Ryanair იყო პირველი, რომელმაც სისტემატურად დაიწყო სარეკლამო კამპანიები, სადაც ავიაბილეთების ფასი 0.99 ევროდან ან 1 ევროდან იწყებოდა. ხალხი შოკში იყო — როგორ შეიძლება თვითმფრინავით მგზავრობა ქალაქის ავტობუსის ბილეთზე იაფი ღირდეს?
როგორ მუშაობდა ეს მოდელი? (ანუ სად იმალებოდა ფული)
ბუნებრივია, ავიაკომპანია 1 ევროდ ვერც საწვავის ფულს დაფარავდა და ვერც პილოტის ხელფასს. 1-ევროიანი ბილეთი იყო ე.წ. Loss Leader (მარკეტინგული პროდუქტი, რომელიც იყიდება ზარალით, ახალი მომხმარებლის მისაზიდად).
მთელი ბიზნესმოდელი შემდეგ გათვლებზე იდგა:
-
დამატებითი სერვისების გაყიდვა (Ancillary Revenue): 1 ევროდ თქვენ ყიდულობდით მხოლოდ სივრცეს თვითმფრინავში და გადაადგილების უფლებას. თუ გინდოდათ ადგილის არჩევა, ხელბარგზე ოდნავ დიდი ჩანთის ატანა, ონლაინ რეგისტრაციის დაგვიანება, ბილეთის ამობეჭდვა აეროპორტში ან თუნდაც წყლის დალევა ბორტზე — ყველაფერში დამატებითი, სოლიდური თანხის გადახდა გიწევდათ. კომპანია მოგებას სწორედ ამ სერვისებით იღებდა.
-
აეროპორტის სუბსიდიები: ავიაკომპანია მიფრინავდა პატარა, მეორეხარისხოვან აეროპორტებში (რომლებიც მთავარი ტურისტული ქალაქებიდან 1-2 საათის სავალზე იყო). ეს აეროპორტები და ადგილობრივი მუნიციპალიტეტები თავად უხდიდნენ ავიაკომპანიას ფულს იმისთვის, რომ მათ მივიწყებულ რეგიონში ტურისტები ჩაეყვანა.
-
ჩვევის გამომუშავება: მთავარი მიზანი იყო, ადამიანებისთვის ეჩვენებინათ, რომ ფრენა ფუფუნება არ არის. როცა მილიონობით ადამიანი მიეჩვია Ryanair-ის საიტზე შესვლას, მოგვიანებით ისინი უკვე 20, 30 და 50-ევროიან ბილეთებსაც ისეთივე სიამოვნებით ყიდულობდნენ, რადგან დამოკიდებულები გახდნენ მოგზაურობაზე.
ტრენდი, რომელმაც ევროპა მოიცვა
Ryanair-ის ამ სტრატეგიამ ბაზარი შეცვალა და ეს ტრენდი სხვებმაც აიტაცეს:
-
Wizz Air: დაიწყო მსგავსი პრომო-აქციები. თავის დროზე ვენიდან, ლონდონიდან თუ მილანიდან 1 და 2 ევროდ ფრენების დაჭერა Wizz Air-ზეც სავსებით რეალური იყო.
-
Volotea: ესპანური ავიაკომპანია თავის ლოიალური კლუბის წევრებს (Megavolotea) სისტემატურად სთავაზობდა ბილეთებს ზუსტად 1 ევროდ შიდა ევროპულ რეისებზე.
რატომ დასრულდა 1-ევროიანი ფრენების ერა?
ყველა კარგი ისტორია სრულდება. 2022 წელს, Ryanair-ის ხელმძღვანელმა ოფიციალურად გამოაცხადა, რომ „1 და 10-ევროიანი ავიაბილეთების ერა საბოლოოდ დასრულდა“.
ამის ძირითადი მიზეზები გახდა:
-
საწვავის ფასის მკვეთრი ზრდა გლობალური ეკონომიკური და პოლიტიკური კრიზისების ფონზე.
-
პოსტ-პანდემიური ინფლაცია, რამაც თვითმფრინავის მომსახურების ყველა ხარჯი გაზარდა.
-
ეკოლოგიური გადასახადები, რომლებიც ევროპის ბევრმა ქვეყანამ დააწესა ნახშირორჟანგის ემისიების შესამცირებლად (მხოლოდ ეს გადასახადი უკვე აჭარბებს 1 ევროს თითოეულ მგზავრზე).
მიუხედავად იმისა, რომ 1-ევროიანი ავიაბილეთები ისტორიად იქცა, ამ ავიაკომპანიებმა მოახერხეს მთავარი — მათ დაგვანახეს, რომ სამყაროს აღმოჩენა ყველასთვის ხელმისაწვდომია და საფუძველი ჩაუყარეს მოგზაურობის სრულიად ახალ კულტურას.